Nghề truyền thống Lai Châu: Rượu ngô của bản Sùng Chô, xã Nậm Loỏng, thành phố Lai Châu.


2015-06-17 - Nghề rượu ngô của người Mông ở bản Sùng Chô, xã Nậm Loỏng, thành phố Lai Châu xuất hiện từ khoảng năm 1930, nhưng chưa được công nhận là một nghề truyền thống. Năm 2014, nghề nấu rượu đã được UBND tỉnh công nhận đạt tiêu chí nghề truyền thống tại Quyết định số 954⁄QĐ-UBND ngày 20⁄8⁄2014, đây là điều kiện để phát triển nghề nấu rượu trên địa bàn tỉnh trong thời gian tới.

            Nghề nấu rượu ngô truyền thống tạo ra những sản phẩm mang bản sắc văn hóa của dân tộc Mông: Đặc trưng của sản phẩm rượu ngô có màu trong, hương vị của rượu có mùi thơm của ngô và men kê; khi uống vị thơm nồng, sau đó có cảm giác êm dịu. Nét đặc trưng độc đáo của rượu ngô là ngoài hương vị do men bằng lá và hạt kê, nguyên liệu dẫn rượu bằng tre nứa, còn do kỹ thuật hạ thổ lâu đời của bà con dân tộc được lưu truyền từ đời này sang đời khác.

            Để có được sản phẩm rượu ngô ngon phụ thuộc rất lớn vào nguyên liệu ban đầu là hạt ngô. Hạt ngô dùng để nấu rượu không phải trồng ở nương rẫy hoặc thung lũng mà trồng ở trên núi đá cao heo hút cho ra rượu có hương thơm nồng rất ngon. Loại ngô này cho bắp chắc, vàng, năng suất không cao, bù lại hạt mềm, bùi và rất giàu dinh dưỡng. Sau khi thu hoạch, ngô được giữ nguyên bắp, phơi khô và bảo quản để nấu rượu dần.

            Men rượu chính là bí quyết tạo nên đặc trưng của rượu ngô truyền thống. Quy trình nấu rượu được bà con chuẩn bị rất kỹ lưỡng từ khâu làm men. Men được ủ bằng lá và hạt kê. Hạt kê để làm men được xay nhỏ bằng cối đá như bột trộn với nước rượu đầu và nước sôi nhào thật nhuyễn, nắm thành từng nắm ủ rơm khoảng 8 - 9 ngày để bột lên men rồi đem phơi khô cất đi bảo quản để dùng dần.

             Công đoạn nấu rượu chọn những hạt ngô to, tròn mẩy rửa sạch cho vào trõ gỗ luộc khoảng 24 giờ đến khi hạt ngô chớm bung ra thì vớt ra dải mỏng để nguội, tán men lá trộn đều với ngô, sau đó cho ủ từ 8 - 9 ngày, đến khi ngấu, có mùi thơm, sau đó chuyển sang công đoạn nấu rượu chưng cất từng giọt rượu bằng tre nứa; thông thường mỗi mẻ rượu người ta nấu khoảng 60 kg, chưng cất khoảng 20 -25 lít, nồng độ chừng 45 - 50 độ, có nhà nấu kỹ rượu còn lên tới 60 độ. Quy trình nấu rượu ngô của bà con dân tộc Mông tại Bản Sùng Chô, xã Nậm Loỏng, thành phố Lai Châu là những công đoạn nấu rất tỉ mỉ và công phu với nguyên liệu đơn giản tại địa phương, đem lại những giọt rượu thơm ngon và giữ được nét truyền thống của dân tộc Mông.

             Sản phẩm rượu ngô mang đậm nét văn hóa của đồng bào dân tộc Mông. Trong các lễ hội, cưới hỏi, lên nhà mới, tết truyền thống của dân tộc, sản phẩm rượu ngô luôn được bày biện tại gian thờ, bàn tiệc; trong mỗi gia đình tại bản Sùng Chô đều có chum rượu to vừa để uống, vừa để đãi khách quý.

Nguồn:Nguyễn Luyến - Trần Thu