Công nghiệp Lai Châu sau 10 năm chia tách tỉnh


2013-05-16 - Lai Châu là tỉnh miền núi biên giới phía Tây Bắc của tổ quốc, có đường biên giới giáp với tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) dài 265,095 km, quy mô nhỏ, dân số trên 39 vạn người với 20 dân tộc sinh sống, trong đó dân tộc thiểu số chiếm 87%, một số dân tộc chỉ có ở Lai Châu với bản sắc văn hóa đa dạng, phong phú.

Sau 10 năm tái lập, Lai Châu đã đạt được những thành tựu đáng kể trên các lĩnh vực phát triển kinh tế - xã hội. Trong những kết quả chung đó, ngành công nghiệp đã đóng góp không nhỏ và ngày càng trở nên quan trọng trong nền kinh tế.

Tách ra từ tỉnh Lai Châu (cũ) thành lập mới theo Nghị quyết Quốc hội khóa XI, kỳ họp thứ 4, ngành công nghiệp Lai Châu hầu như chưa có gì, nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông, lâm nghiệp. Từ một tỉnh khó khăn nhất cả nước, xuất phát điểm nền kinh tế thấp, kết cấu hạ tầng yếu kém, giao thông đi lại khó khăn. Tuy nhiên được sự quan tâm của Chính phủ và các Bộ, ngành Trung ương, sự lãnh đạo của Tỉnh ủy, giám sát của HĐND, chỉ đạo của UBND tỉnh ngành công nghiệp Lai Châu đã đạt được tốc độ tăng trưởng khá, góp phần thúc đẩy phát triển cơ cấu kinh tế theo hướng tích cực: Nông, lâm nghiệp, thủy sản giảm từ 49,7% năm 2003 xuống 28,2% năm 2013; công nghiệp và xây dựng tăng từ 22,73% năm 2003 lên 39% năm 2013; dịch vụ tăng từ 27,57% năm 2003 lên 32,8% năm 2013.

Sản xuất công nghiệp luôn giữ được tốc độ tăng trưởng, tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn (2004-2013) là 29,28%. Giá trị sản xuất công nghiệp năm 2013 ước đạt 1.062,8 tỷ đồng (theo giá so sánh 2010) tăng 10 lần so với năm 2003, bước đầu khai thác có hiệu quả những tiềm năng, lợi thế phát triển các ngành công nghiệp khai thác chế biến khoáng sản, đầu tư phát triển thủy điện, sản xuất vật liệu xây dựng. Số cơ sở sản xuất công nghiệp tính đến hết năm 2013 có khoảng 1.893 cơ sở, tăng 1,8 lần so với năm 2003; lao động tham gia hoạt động sản xuất công nghiệp tăng từ 1.520 lao động năm 2003 lên 7.700 lao động năm 2013. Một số ngành công nghiệp chủ yếu, như:

Công nghiệp sản xuất và phân phối điện năm 2013 ước đạt 614.581 triệu đồng, tăng gấp 803,4 lần so với tháng năm 2003, tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn (2004-2013) là 110,26%/năm. Lai Châu có 54 công trình đã được phê duyệt Quy hoạch với tổng công suất 2.512MW, điện lượng bình quân năm khoảng 10 tỷ KWh. Trong đó, Chính phủ phê duyệt 03 công trình: Lai Châu, Huội Quảng, Bản Chát với tổng công suất lắp máy 1.940MW, điện lượng bình quân năm khoảng 7.725 triệu  kWh; Bộ Công Thương phê duyệt 12 công trình với tổng công suất lắp máy 236MW, điện lượng bình quân năm khoảng 945 triệu kWh. Tỉnh quy hoạch 39 công trình với tổng công suất 336MW điện lượng bình quân năm khoảng 1.330 triệu kWh. Thu hút và cấp giấy chứng nhận đầu tư 36 công trình với tổng công suất 2.426MW, điện lượng bình quân năm khoảng 9,5 tỷ kWh. Đã có 05 công trình phát điện với tổng công suất phát điện đạt 240MW, điện lượng bình quân đạt 900 triệu KWh/năm.

Công nghiệp khai thác năm 2013 ước đạt 62.050 triệu đồng, tăng gấp 5,2 lần so với năm 2003, tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn (2004 – 2013) là 20,059%/năm. Hoạt động khai thác chế biến khoáng sản được đầu tư theo quy hoạch; tuy nhiên công nghiệp khai thác và chế biến khoáng sản chưa phát triển do điều kiện các mỏ nằm phân tán, nhỏ lẻ, trữ lượng mỏ chưa được khảo sát, đánh giá chi tiết, điều kiện khai thác khó khăn, việc khai thác mới được thực hiện ở quy mô nhỏ, sản phẩm chủ yếu mới qua sơ tuyển, chưa có cơ sở chế biến đến sản phẩm cuối cùng.

Công nghiệp chế biến ước đạt 341.757 triệu đồng, tăng gấp 3,7 lần so với năm 2003, tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn (2004 – 2013) là 15,62%/năm. Công nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng phát triển mạnh do nhu cầu xây dựng hạ tầng trên địa bàn tỉnh lớn. Đã hình thành một số cơ sở sản xuất vật liệu xây dựng như: Gạch tuynel, khai thác đá xây dựng đáp ứng nhu cầu vật liệu xây dựng trên địa bàn; Công nghiệp chế biến nông lâm sản phát triển nhanh, với quy mô phù hợp gắn với vùng nguyên liệu nhưng năng lực sản xuất các cơ sở còn hạn chế, thiếu vốn sản xuất, chất lượng lao động thấp, sản phẩm chưa tạo được thương hiệu, uy tín trên thị trường.

Trong nội bộ ngành cũng có sự chuyển biến tích cực: Tỷ trọng ngành công nghiệp khai thác giảm từ 11,36% năm 2003 xuống 5,84% năm 2013; tỷ trọng ngành công nghiệp chế biến giảm từ 87,84% năm 2003 xuống 32,15% năm 2013; tăng tỷ trọng ngành công nghiệp điện từ 0,73% năm 2003 lên 57,82% năm 2013. Bên cạnh đó, việc duy trì, khôi phục và phát triển một số làng có nghề truyền thống trong những năm qua cũng đã góp phần tích cực giải quyết công ăn việc làm, tận dụng lao động nông nhàn ở nông thôn.

Vì vậy phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp trong thời gian tới được xác định là một nhiệm vụ rất quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội với mục tiêu: Tốc độ tăng trưởng bình quân ngành công nghiệp giai đoạn 2016 - 2020 là 17,4%/năm. Giá trị sản xuất công nghiệp theo giá so sánh 2010 đến năm 2020 đạt trên 6.814 tỷ đồng, góp phần dịch chuyển cơ cấu công nghiệp – xây dựng trong GDP lên 44%.

Phương hướng phát triển một số ngành công nghiệp trong thời gian tới: Công nghiệp thuỷ điện, đẩy nhanh tiến độ xây dựng các nhà máy thủy điện đã được cấp chứng nhận đầu tư, sớm đưa một số công trình thủy điện vào vận hành để bổ sung nguồn điện cho hệ thống lưới điện quốc gia. Đến năm 2020 đưa vào vận hành 23 công trình thủy điện với tổng công suất trên 1.400MW; Công nghiệp khai thác, chế biến khoáng sản và sản xuất vật liệu xây dựng, tiếp tục đầu tư xây dựng và mở rộng các cơ sở khai thác, chế biến khoáng sản, sản xuất vật liệu xây dựng có quy mô phù hợp, thực hiện chế biến sâu, làm tăng giá trị sản phẩm. Chú trọng ứng dụng công nghệ tiên tiến trong sản xuất nhằm tận thu tối đa tài nguyên, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường; Công nghiệp chế biến nông, lâm sản, Phát triển công nghiệp chế biến nông, lâm sản gắn với quy hoạch các vùng nguyên liệu nhằm giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho khu vực nông thôn, đảm bảo đầu vào cho các nhà máy chế biến như: chè, cao su. Đầu tư xây dựng một số cơ sở chế biến mủ cao su ở huyện Sìn Hồ, Phong Thổ và Mường Tè, nhà máy sản xuất gỗ ván ép; cơ sở sản xuất chế biến thức ăn gia súc, xây dựng nhà máy chế biến các loại cá nước lạnh, cơ sở giết mổ gia súc tập trung ở trung tâm các huyện, thị.

Sau 10 năm qua, công nghiệp Lai Châu có tốc độ phát triển khá bước đầu khai thác tiềm năng có hiệu quả và đạt được kết quả đáng kể trong điều kiện khó khăn nhiều mặt nhằm góp phần phát triển kinh tế - xã hội nâng cao đời sống nhân dân trong tỉnh.

Nguồn:Nguyễn Luyến - Trần Thu